Normal basınç kaç bar olmalı?
Soğuk sistemde 1–1,5 bar, çalışırken 2 bara kadar yükselmesi normaldir. 0,5 barın altında çoğu kombi güvenlik gereği durur ve basınç hatası verir. 3 bara dayandığında emniyet ventili su atar.
Güvenle su ekleme adımları
Kombiyi kapatın ve biraz soğumasını bekleyin. Alt kısımdaki doldurma vanasını (genellikle mavi veya siyah, bazı modellerde anahtar) yavaşça açın. İbre 1,2–1,5 bara gelince vanayı tamamen kapatın. Vanayı açık unutmak basıncı 3 bara çıkarır ve emniyet ventilinden su boşalır. Su ekledikten sonra radyatörlerin havasını alın ve basıncı tekrar kontrol edin.
Basınç sürekli düşüyorsa
Haftada bir su eklemek zorunda kalıyorsanız bir yerden su kaybediyorsunuz demektir. Olası nedenler sırayla: radyatör vana ve rakorlarından sızıntı, döşeme altı tesisat kaçağı (ıslak zemin, kabaran parke), kombi içi kaçak (eşanjör, pompa salmastrası, conta), genleşme tankı diyaframı delinmiş (basınç ısınınca fırlar, soğuyunca düşer), emniyet ventili tam kapanmıyor (tahliye hortumundan damlama).
Genleşme tankı belirtisi nasıl anlaşılır?
Kombi soğukken basınç normal, ısınınca hızla 3 bara çıkıyor ve emniyet ventili su atıyor, sonra tekrar düşüyorsa genleşme tankı ön basıncı kaçmış veya diyaframı yırtılmıştır. Tank şarjı bakımda yapılır; diyafram yırtıksa tank değişir.
Sürekli su eklemek neden zararlı?
Her yeni su tesisata yeni kireç ve oksijen taşır. Kireç eşanjörde, oksijen pas olarak tesisatta birikir. Bir sezon boyunca sürekli su eklenen kombinin eşanjörü belirgin verim kaybeder. Kaçağı bulmak, su eklemekten daha ucuzdur.
Kaçağı kendiniz nasıl bulursunuz?
Kombi kapalıyken ve sistem soğukken basıncı not edin, 12 saat sonra tekrar bakın. Düşüş varsa kombi çalışmadan da su kaybediliyordur: tesisat veya kombi içi kaçak. Düşüş yoksa ama ısınınca basınç fırlayıp emniyet ventili su atıyorsa genleşme tankı sorunludur. Radyatör rakorlarını, vanaları ve kombi altını kuru bir peçeteyle silip ıslanma olup olmadığına bakın. Döşeme altı kaçak için parkelerde kabarma, duvarda rutubet izi arayın.
Plakalı eşanjör sızıntısı: basınç neden yükseliyor?
Bazı durumlarda şikâyet "basınç düşüyor" değil "basınç kendiliğinden yükseliyor" olur. Plakalı eşanjörde iç sızıntı varsa şebeke suyu (3–4 bar) kalorifer devresine (1,5 bar) geçer ve basınç kombi kapalıyken bile artar. Teşhis basittir: kombi kapalı, musluk kapalı, basınç yükseliyorsa eşanjör sızdırıyordur.
Otomatik dolum sistemi mantıklı mı?
Basıncı otomatik tamamlayan dolum setleri kaçağı gizler; sistem sürekli taze su alır, kireç ve oksijen birikir. Kaçak giderilmeden otomatik dolum takmak, sorunu eşanjöre taşımaktır. Önce kaçağı bulun.
Basınç düşmesinde kontrol sırası
- Göstergeyi soğukken okuyun: 1–1,5 bar normal.
- Doldurma vanasıyla 1,2–1,5 bara getirin, vanayı tamamen kapatın.
- Radyatörlerin havasını alın, basıncı tekrar kontrol edin.
- 12 saat sonra kombi kapalıyken basıncı yeniden okuyun; düşüş varsa kaçak.
- Emniyet ventili hortumundan damlama var mı bakın; varsa tank veya yüksek basınç.
- Haftada birden sık su ekliyorsanız servis çağırın.
Basınç Göstergesini Doğru Okumak
Kombinin altındaki veya ekranındaki basınç göstergesi, kalorifer devresindeki suyun basıncını bar cinsinden gösterir. Çoğu analog göstergede yeşil bölge 1–2 bar arasıdır ve kırmızı bölge 0,5 barın altını ve 3 barın üstünü işaretler. Dijital ekranlı cihazlarda basınç menüden okunur ya da ekranda sürekli görünür. Doğru okuma soğuk sistemde yapılır: kombi en az bir saat çalışmamışken 1–1,5 bar görmelisiniz. Isınınca su genleşir ve basınç 0,3–0,5 bar yükselir; bu normaldir ve genleşme tankı bu artışı emmek için vardır. Isınınca 3 bara dayanıyorsa tank görevini yapmıyordur.
Göstergede ibre titriyorsa veya ısınma-soğuma döngüsünde çok geniş aralıkta gidip geliyorsa, bu da genleşme tankı belirtisidir. Bazı göstergeler zamanla yanlış okur; teknisyen bakımda göstergeyi harici manometreyle karşılaştırır. Göstergeniz 1,2 gösterirken gerçek basınç 0,8 olabilir ve cihaz "sebepsiz" durur.
Doldurma Vanası Nerede, Nasıl Kullanılır?
Doldurma vanası kombinin altında, soğuk su girişinin yanındadır; markaya göre mavi veya siyah plastik bir musluk, metal bir kol ya da bir anahtarla çevrilen küçük bir vana olabilir. Bazı Vaillant ve Demirdöküm modellerinde iki vana yan yanadır ve ikisi de açılır; Baymak ve E.C.A. modellerinde tek vana vardır. Kullanım kılavuzunda "doldurma musluğu" başlığı altında yeri çizilidir. Vanayı yavaşça açın; su sesi duyulur ve ibre yükselmeye başlar. 1,2–1,5 bara gelince vanayı tamamen kapatın. Vanayı açık unutmak en sık yapılan hatadır: basınç 3 bara çıkar, emniyet ventili açılır ve tahliye hortumundan su boşalır.
Su ekledikten sonra radyatörlerin havasını alın; hava çıkınca basınç biraz düşer, tekrar tamamlayın. İki üç kez tekrarlayan bu döngü ilk doldurmada normaldir. Vana sızdırıyorsa (kapalıyken bile basınç yavaşça yükseliyorsa) vana kartuşu değişir; bu küçük bir işlemdir.
Ne Sıklıkta Su Eklemek Normaldir?
Sezon başında bir kez ve kış boyunca belki bir kez daha su eklemek normaldir; tesisattaki hava çıktıkça küçük bir düşüş olur. Ayda birden sık eklemek normal değildir ve bir kaçağın işaretidir. Haftada bir eklemek ciddi bir kaçaktır. Burada bir tuzak var: su eklemek kolay olduğu için kullanıcı aylarca ekler ve servis çağırmaz. Oysa her litre yeni su tesisata yeni kireç ve oksijen taşır; kireç plakalı eşanjörde, oksijen pas olarak tesisatta birikir. Bir sezon boyunca sürekli su eklenen kombinin eşanjörü belirgin verim kaybeder ve bir sonraki yıl sıcak su dalgalanması başlar. Kaçağı bulmak her zaman su eklemekten ucuzdur.
Kaçak Nerede? Sırayla Bakılacak Yerler
Birinci sırada radyatör vana ve rakorları gelir: her peteğin iki ucundaki bağlantıları kuru bir peçeteyle silin, ıslanma var mı bakın; sezon başında sıkışan vanalar gevşer ve damlatır. İkinci sırada kombinin altı: gidiş-dönüş rakorları, pompa gövdesi, plakalı eşanjör contaları; kireç izi veya nem, kaçağın yerini gösterir. Üçüncü sırada emniyet ventili tahliye hortumu: ucunda ıslaklık veya damlama varsa ventil ya yüksek basınçtan açılıyor ya da tam kapanmıyor. Dördüncü sırada döşeme altı tesisat: parkelerde kabarma, duvarda rutubet lekesi, alt kat komşunun tavanında sarı iz. Beşinci sırada otomatik hava pürjörü: kombinin içindeki küçük pirinç parça yaşlanınca sürekli su kusar. Bunların hiçbirinde iz yoksa plakalı eşanjör iç sızıntısı ya da genleşme tankı diyaframı şüphelidir ve bunlar ancak ölçümle bulunur.
Genleşme Tankı: En Sık Suçlu
Genleşme tankı, kombinin içinde kırmızı veya gri bir disktir; bir tarafında hava, diğer tarafında kalorifer suyu bulunur ve ortada bir diyafram vardır. Su ısınıp genleştiğinde diyafram hava tarafına doğru esner ve basınç artışı emilir. Yıllar içinde hava tarafı boşalır: tank ön basıncı sıfıra iner ve artık hiçbir şey ememez. O zaman ısınan su basıncı 3 bara fırlatır, emniyet ventili açılır ve bir miktar su atılır; cihaz soğuyunca basınç 0,8'e düşer ve kullanıcı su ekler. Bu döngü her ısınma-soğumada tekrarlar. Belirti nettir: soğukta normal, sıcakta 3 bar, ventilden su, sonra tekrar düşük. Tank ön basıncı bakımda ölçülür ve şarj edilir; diyafram yırtıksa tank değişir. Tank ömrü markaya göre altı sekiz yıldır ve en çok gereksiz "su eklenen" arızadır.
Plakalı Eşanjör İç Sızıntısı: Basınç Neden Kendiliğinden Yükselir?
Bazı durumlarda şikâyet "basınç düşüyor" değil "basınç kendiliğinden yükseliyor" olur. Plakalı eşanjör, kalorifer suyu ile kullanım suyunu ince plakalarla ayırır; bir plaka çatlarsa şebeke suyu (3–4 bar) kalorifer devresine (1,5 bar) sızar ve basınç kombi kapalıyken bile artar. Teşhis basittir: kombiyi kapatın, hiçbir musluk açmayın, basıncı not edin, bir saat sonra bakın; yükseliyorsa eşanjör sızdırıyordur. Bu durumda emniyet ventili sürekli su atar ve kullanıcı bunu tank sanabilir. Eşanjör değişimi gerekir; kireç çözme bu çatlağı kapatmaz.
Otomatik Dolum ve Basınç Düşürücü: Çözüm mü, Tuzak mı?
Piyasada basıncı otomatik tamamlayan dolum setleri satılır. Kaçağı olan sistemde bu set sorunu gizler: sistem sürekli taze su alır, kireç ve oksijen birikir, eşanjör ve tesisat yıpranır. Kaçak giderilmeden otomatik dolum takmak, sorunu kombinin kalbine taşımaktır. Buna karşılık şebeke basıncının çok yüksek olduğu yüksek binalarda (üst katlarda bile 5–6 bar) kombinin soğuk su girişine basınç düşürücü takmak doğru bir önlemdir; aksi hâlde plakalı eşanjör zorlanır. İkisi farklı şeylerdir: biri kaçağı gizler, diğeri eşanjörü korur.
Anadolu Yakası'nda Basınç Sorunlarının Bölgesel Karakteri
Kadıköy, Üsküdar ve Maltepe sahilinin merkezi sistemden dönüştürülmüş apartmanlarında kaçak çoğunlukla eski tesisatta, döşeme altı borularda ve dökme radyatör rakorlarındadır; yıllardır su eklenen bu sistemlerde tesisat çamuru da birikmiştir. Ataşehir, Kurtköy ve Aydınlı sitelerinde aynı yaştaki cihazların genleşme tankları aynı dönemde yorulur; bir blokta ard arda gelen "basınç düşüyor" çağrıları tanktır. Ümraniye Atakent ve Pendik Kaynarca'nın yüksek bloklarında şebeke basıncı üst katlarda bile yüksek olabilir ve eşanjörü zorlar; basınç düşürücü gündeme gelir. Çekmeköy ve Beykoz villalarında uzun tesisat hatlarında küçük kaçaklar daha zor bulunur; termal ölçümle aranır.
Basınç Çok Yüksekse Ne Yapmalı?
Gösterge soğukta bile 2,5 barın üstündeyse doldurma vanası açık kalmış olabilir; önce vanayı kontrol edin. Basıncı düşürmek için bir radyatörün pürjöründen bir kaba su alın; 1,2–1,5 bara inince kapatın. Isınınca 3 bara çıkıp soğukta düşüyorsa genleşme tankı; soğukta bile sürekli yükseliyorsa plakalı eşanjör veya doldurma vanası sızıntısı. Emniyet ventili bir kez açıldıktan sonra bazen tam kapanmaz ve damlatır; bu durumda ventil değişir. Yüksek basınçta cihazı çalıştırmak tehlikeli değildir, çünkü ventil korur; ama sürekli su atma tesisatı ve zemini yıpratır.
Ne Zaman Servis Çağırmalı?
Basınç sıfırda ve doldurunca tutmuyorsa hemen. Haftada birden sık su ekliyorsanız bu hafta içinde. Emniyet ventilinden düzenli su geliyorsa planlı bir randevuyla. Alt kat komşunuz tavanda ıslaklık görüyorsa kombiyi kapatıp hemen. Teşhiste tank ön basıncı, plakalı eşanjör sızıntı testi, emniyet ventili, doldurma vanası ve tesisat rakorları sırayla kontrol edilir; döşeme altı kaçak için termal ölçüm yapılır. Bulgu yazılı verilir, onarım onayınızla yapılır. Telefonda ne sıklıkta su eklediğinizi ve ventilden su gelip gelmediğini söylemeniz teşhisi yarıya indirir.
Radyatör Havası ve Basınç İlişkisi
Tesisattaki hava, basınç düşmesinin en masum nedenidir ve en kolay çözülenidir. Su ısınınca içindeki çözünmüş hava ayrışır, en yüksek noktalarda, yani üst kat radyatörlerinin üstünde toplanır. Hava alındığında yerini su alır ve sistem basıncı düşer; bu, kaçak değildir. Sezon başında bir iki kez hava alıp basınç tamamlamak normaldir. Ama kış boyunca her hafta hava almanız gerekiyorsa sisteme sürekli hava giriyor demektir: ya bir rakor emiyor, ya otomatik pürjör arızalı, ya da plastik borulardan oksijen sızıyor. Sürekli hava, sürekli korozyon demektir; bu durumda inhibitör eklenmesi ve kaçak araştırması gerekir.
Yoğuşmalı Kombide Basınç ve Kondens Hattı Karışıklığı
Yoğuşmalı kombide alt kısımdan gelen her su basınç kaynaklı değildir. Kondens sifonu tıkanınca yoğuşma suyu da cihaz altından damlar ve kullanıcı bunu emniyet ventili sanıp basınca bakar; basınç normaldir. Ayrım basittir: emniyet ventili suyu kalorifer suyudur, çoğunlukla kahverengimsi ve ılıktır, hortumu kombinin bir yanından çıkar; kondens suyu berrak, soğuk ve hafif asidiktir, ayrı bir plastik hortumla gidere gider. İkisini karıştırmak yanlış teşhise götürür. Telefonda suyun rengini ve hangi hortumdan geldiğini sormamız bu yüzdendir.
Düşen Su Basıncı Hakkında Sık Sorulan Kısa Sorular
Basınç ibresi sıfırda, kombi hiç çalışmıyor. Ne yapmalıyım? Doldurma vanasıyla 1,2 bara getirin; basınç tutmuyorsa büyük kaçak vardır, vanayı kapatıp arayın. Kışın basınç daha hızlı mı düşer? Isınma-soğuma döngüsü arttığı için küçük kaçaklar kışın belirginleşir. Basıncı 2 bara ayarlasam daha iyi olmaz mı? Hayır; ısınınca 3 bara ulaşır ve emniyet ventili çalışır. Su eklerken kombi açık olabilir mi? Kapatıp biraz soğumasını beklemek daha doğrudur.
Düşen Su Basıncı: Kısa Özet
Soğukta 1–1,5 bar normaldir; 0,8 altına düşerse doldurma vanasıyla tamamlayın ve vanayı kapatmayı unutmayın. Sezon başında bir iki kez eklemek normal, ayda birden sık eklemek kaçaktır. Isınınca 3 bara fırlayıp ventilden su geliyorsa genleşme tankı; kombi kapalıyken bile yükseliyorsa plakalı eşanjör. Sürekli su eklemek eşanjöre kireç taşır; kaçağı bulmak her zaman daha ucuzdur. Otomatik dolum kaçağı gizler, takmayın. Haftada birden sık ekliyorsanız arayın; ne sıklıkta eklediğinizi ve ventilden su gelip gelmediğini söyleyin.
Bu konuyla ilgili hizmetlerimiz